Darwin Ödülleri, insanlığın kendi gen havuzunu “bilimsel olarak” temizlemesine katkı sağlayan kişilere verilen, tamamen ironik ve kara mizah içeren gayriresmî bir “ödül”dür.
Mantığı şudur:
Charles Darwin’in doğal seçilim fikrinden yola çıkar. Buna göre bazı insanlar, yaptıkları akıl almaz derecede tehlikeli, düşüncesiz ve gereksiz davranışlar yüzünden ya hayatını kaybeder ya da üreme ihtimalini tamamen ortadan kaldırır. Böylece (teoriye göre) bu “genetik miras” insanlık havuzuna aktarılmamış olur. İşte bu kişiler Darwin Ödülü’ne “layık” görülür.
Ödülün temel kriterleri vardır. Kişi:
– Kendi hatasıyla olaya sebep olmalı
– Olay son derece saçma ve öngörülebilir derecede tehlikeli olmalı
– Sonuç ölüm ya da üreme yeteneğinin kalıcı kaybı olmalı
– Kazara değil, bilinçli bir aptallık sonucu gerçekleşmeli
Bu ödüller genelde:
ev yapımı patlayıcılarla oynayanlar, silahla şaka yapanlar, tren üstünde sörf yapmaya çalışanlar, vahşi hayvanları “sevmeye” kalkışanlar, yüksek gerilim hatlarıyla gereksiz samimiyet kuranlar gibi vakalar üzerinden anlatılır.
Darwin Ödülleri resmî bir kurum tarafından verilmez. 1990’larda internet kültürüyle yayılmıştır. Wendy Northcutt adlı bir biyolog tarafından derlenip popüler hâle getirilmiştir. Kitapları ve internet arşivleri vardır.
Tarihten Olaylar
Aiskhylos (M.Ö. 5. yy, Yunan tragedya yazarı)Kehanete göre “gökten düşen bir şeyle” öleceğini duyunca hep açık alanda duruyormuş. Bir kartal, kel kafasını taş sanıp üzerine kaplumbağa bırakmış. Aiskhylos anında ölmüş. En klasik “kehanet ters tepti” vakalarından.
Francis Bacon (1561-1626, filozof ve bilim insanı)Bilimsel yöntem öncüsü. Tavuğu karla doldurup “buzdolabı etkisi” deneyi yaparken soğuk aldı, zatürre oldu ve öldü. Kendi icadı yüzünden değil ama tam bilim aşkı faciası.
Franz Reichelt (1879-1912, terzi ve “uçan terzi”)Kendi tasarladığı paraşüt ceketi test etmek için Eiffel Kulesi’nden atladı (dummy kullanmayacağına söz vermişti). Paraşüt açılmadı, yerde ezildi. Olayın görüntüsü bile var, hâlâ izleyenler “yapma” diye bağırıyor.
Tycho Brahe (1546-1601, ünlü astronom)Ziyafette tuvalete kalkmayı “kabalık” sayıp idrarını tuttu. Mesane enfeksiyonu veya patlaması sonucu öldü. “Saray adabı” yüzünden ölen adam.
Sigurd the Mighty (Viking kontu, 9.-10. yy)Düşmanını öldürüp kesik kafasını eyerine bağladı (zafer nişanesi). Kafatasındaki diş bacağına battı, yara kangrene döndü ve öldü. “Zaferin bedeli” denince akla gelen ilk hikâye.
Adolf Fredrik (İsveç Kralı, 1710-1771)“Tarihin en lüks ölümü” diye geçer. Dev bir öğle yemeği: ıstakoz, havyar, lahana çorbası ve üstüne 14 porsiyon semla (tatlı çörek). Sindirim sistemi iflas etti, öldü. Resmi sebep: “Sindirim bozukluğu.”
Clement Vallandigham (Amerikalı avukat ve siyasetçi, 1871)Müşterisini savunurken “kazara vurulma” nasıl olur diye otel odasında tabancayla demonstrasyon yaptı. Gerçek mermiyle kendini vurdu ve öldü. Mahkeme kazandı ama kendisi kaybetti.
Bobby Leach (1860-1926, maceracı)Niagara Şelalesi’nden fıçı içinde atlayıp hayatta kalan ilk kişilerden biri. Yıllar sonra Yeni Zelanda’da portakal kabuğuna basıp düştü, bacağı kırıldı, kangren oldu ve öldü. Hayatta kalan en büyük tehlikeden sonra en aptalca kazaya kurban gitti.
Hans Steininger (16. yy, Avusturya belediye başkanı)Dünyanın en uzun sakalıyla ünlüydü (2 metreden fazla). Yangın sırasında merdivenlerden koşarken sakalına takıldı, düştü ve boynunu kırdı. Sakal modası pahalıya patladı.
Herakleitos (Antik Yunan filozofu)Damla hastalığını (su toplaması) “inek gübresine gömülerek” tedavi etmeye çalıştı. Gübreye gömüldü ve çıkamadı, orada öldü. En iğrenç “doğal tedavi” denemesi.
Günümüz
Garry Hoy (1993): Avukat, 24. kattan "cam kırılmaz" diye kendini cama vurdu. Cam kırılmadı, çerçeve kırıldı, Hoy düştü. Klasik "gösteri yaparken ölme" vakası.
Dynamite balıkçı: Buzda balık tutmak için dinamiti atıyor, köpeği getiriyor, dinamit patlıyor → hem adam hem köpek Darwin kazanıyor.
Superman taklidi: Helikopterden "uçayım" diye ip bağlayıp atlıyor, ip kopuyor veya boğuluyor.
Kendi bombasını geri alan terörist: Posta pulu yetmeyince geri gelen paketi açıyor, bum!
